Piękno jako harmonia istoty i zjawiska cz. 3

W obrębie uzyskanych granic pochodzących z właściwości ludzkiej istoty i my więc możemy wypowiedzieć warunkowo to wielo znaczące i treściwe zdanie: piękno jest ideą w zjawisku.

Siła wyraża się w pewnej formie. Mogą naturalnie zachodzić rozmaite stosunki. Siła i forma mogą sobie odpowiadać, lub nie. Jeżeli odpowiadają sobie, czujemy zadowolenie, widzimy zgodność. Jeżeli zaś nie, powstaje w nas przykre uczucie niezgodności. To znaczy, że w każdym zjawisku istota i forma powinny się doskonale wypełniać, jeżeli chcemy odebrać wrażenie piękna i czystego zachwytu, nie gubiąc się w nierozwikłanej sprzeczności.

Zgodność istoty z formą daje się najłatwiej dostrzegać w zjawiskach o istocie niższej, przeważnie zawisłej od pewnych, stałych praw natury. Im wyższą jest istota, tym trudniej może ją uzmysłowić zjawisko, tym trudniejszą i rzadszą zgodność. Złoto ma stałą ciężkość, ciągłość itd. Każde złoto ulega tym prawom. Wobec zaś widza jest zawisłem jeszcze od prawa krystalizacji; ma ono wreszcie jasny i żółty połysk, właściwy połyski złota.

 

Comments
  1. 5 miesięcy ago