Piękno w stosunkach rzeczy pomiędzy sobą cz. 9

Częstokroć potem tracimy wszelkie środki domysłu, co im dawało w swoim czasie tak wielki rozgłos, jakie to wyobrażenia uboczne wywoływały u wszystkich złudzenie piękna.

Rzetelne piękno trwa długo. W chłodnych i jednostronnych czasach nie umieją go częstokroć nawet poznać, przez wieki i tysiące lat odmawiają mu pełnego uznania, ale nareszcie kierunek ducha się zmieni i piękno poczyna znowu działać z całą siłą pierwotnego wpływu, zdolne obudzić całe pasmo pięknych myśli, z których sfery pochodzi.

Pełny wyraz istoty daje piękność klasyczną w obszerniejszym tego słowa znaczeniu. Wszystko w niej wyrazić się powinno zupełnie i przedmiotowo, bez żadnych ubocznych, osobistych celów. Klasyczność jest naiwną i sama sobie celem. Nie potrzebuje obcych przymieszek, ubocznych wyobrażeń, wystarcza sobie, ale nie wyklucza poetycznych związków; ponieważ estetycznie jest prawdą, wszystkie stosunki mogą się z niej wywiązać. W niej leży cel piękna. Prawdą w znaczeniu estetycznym, jest piękność wiecznej natury; im prawda jej bliższą, tym piękniejszą i trwalszą. Tak np. Homer przedstawił człowieka w nieporównanej prawdzie, która zarazem jest najwyższym pięknem.